صفحه نخست » آمار و داده‌ها » حساب‌های ملی ايران » آمارهای مالی دولت بر اساس GFSM 2001
نسخه مناسب چاپ اين صفحه يادداشت نشانی اين صفحه معرفی اين صفحه به ديگران

آمارهای مالی دولت بر اساس GFSM 2001

آمارهای مالی دولت شامل محاسبات مقدماتی درآمدها و هزینه‌های دولت، داد و ستد دارایی‌ها و بدهی‌ها، مخارج دولت برحسب وظایف و صورت وضعیت منابع و مصارف دولت بر اساس دستورالعمل آمارهای مالی دولت (Government Finance Statistics Manual 2001 - GFSM 2001) می‌باشد. دستورالعمل آمارهای مالی دولت از سوی صندوق بین‌المللی پول منتشر شده و به تعریف و طبقه‌بندی آمارهای مالی دولت مي‌پردازد.

آمارهای مالی دولت  شامل آمارهای مالی بودجه عمومی ‌دولت مرکزی، دولت مرکزی، دولت محلی و دولت عمومی مي‌باشد. طبق طبقه‌بندی GFSM‌، دولت عمومی شامل زیربخش دولت مرکزی، زیربخش دولت ایالتی و زیربخش دولت محلی مي‌باشد. دولت عمومی شرکتها و یا شبه‌شرکتهای عمومی را دربر نمي‌گیرد.

بر اساس تعاریف GFSM برخی از مفاهیم بکار رفته در آمارهای مالی دولت عبارتند از:

دولت مرکزی: زیربخش دولت مرکزی در اغلب کشورها زیربخش بزرگ و پیچیده‌ای است و بطور کلی شامل مجموعه‌ای از اداره‌ها یا وزارتخانه‌ها می‌شود که یک واحد نهادی مستقل را تشکیل می‌دهند. در بسیاری از کشورها، سایر واحدها تحت حاکمیت دولت مرکزی با یک هویت قانونی مستقل و اختیار کافی برای تشکیل واحدهای اضافی دولتی به فعالیت مشغول هستند. در ایران دولت مرکزی مشتمل بر وزارتخانه‌ها و مؤسسات وابسته و همچنین سازمان تامین اجتماعی و سازمانهای مشابه می‌باشد.

دولت ایالتی (استانی): ایالت یا استان بزرگترین حوزه جغرافیایی در داخل یک کشور است که بنا به اهداف اداری یا سیاسی تقسیم شده است. در صورت وجود دولت ایالتی، وزارتخانه‌ها و اداره‌های آن همانند هسته دولت مرکزی، واحد نهادی مستقلی را تشکیل مي‌دهند. زیر بخش دولت ایالتی در ایران مصداق نداشته و لذا در آمارهای مالی دولت ثبت نمی‌شود.

دولت محلی: به کوچکترین حوزه‌های جغرافیایی محدود می‌شود که از منظر اداری و سیاسی قابل تشخیص است. در ایران شهرداری‌ها مصداقی از دولت محلی می‌باشد.

بودجه عمومی دولت مرکزی:  دریافتها و پرداختهای زیربخش دولت مرکزی که از طریق بودجه عمومی کل کشور صورت می‌گیرد.

آمارهای مالی دولت شامل جداول زیر می‌باشد:

درآمد: درآمدها در دستورالعمل آمارهای مالی دولت از چهار زیربخش اصلی مالیاتها، حق بیمه‌های اجتماعی، کمکهای بلاعوض و سایر درآمدها تشکیل شده است.

هزینه: هزینه‌ها در دستورالعمل آمارهای مالی دولت از هشت زیر گروه اصلی جبران‌خدمات کارکنان، استفاده از کالا و خدمات، مصرف سرمایه ثابت، بهره،‌ یارانه، کمک‌های بلاعوض، مزایای اجتماعی و سایر هزینه‌ها تشکیل شده است.

داد و ستد دارایی‌ها و بدهی‌ها: در جدول دادو ستد دارایی‌ها و بدهی‌ها خالص تملک دارایی های غیرمالی و مالی و نیز بدهی‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مخارج دولت بر حسب وظایف: هزینه‌های دولت برحسب وظایف در ده گروه خدمات امور عمومی، دفاع، نظم و امنیت عمومی، امور اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست، مسکن و تسهیلات شهری، بهداشت و درمان، تفریح و فرهنگ و مذهب، آموزش و حمایت اجتماعی طبقه‌بندی می‌شود.

آمارهای مالی دولت در ایران از سال 1382 بنابر درخواست صندوق بین‌المللی پول و توسط اداره حسابهای اقتصادی بانک مرکزی به صورت سالیانه تهیه می‌شود. در دستورالعمل GFSM روش حسابداری پیشنهادی روش تعهدی بوده است و لیکن بواسطه عدم وجود اطلاعات لازم، این آمارها به صورت نقدی تهیه می‌شود.

ذکر این نکته ضروریست که آمارهای مالی دولت براساس متدولوژی و طبقه‌بندی‌های خاص دستورالعمل GFSM-2001 تهیه شده است. بنابراين باوجودي که منبع آمارهای مورد استفاده در جداول مذکور بودجه عمومي و ارقام خزانه است، به دليل طبقه‌بندی‌های متفاوت، ممکن است برقراری تناظر بين ارقام جداول حاضر و منابع مذکور به سادگي ميسر نباشد.

برای آشنایی بیشتر با دستورالعمل آمارهای مالی دولت به سایت صندوق بین‌المللی پول رجوع شود.